Mooie oplossing voor kerk + school

Kapel Pniël + Johan Willem Frisoschool

De Johan Willem Frisoschool in de Leeuwarder wijk Huizum is uitgebreid met de naastgelegen voormalige Kapel Pniël. In het nieuwe schooljaar gaat de school verder als Integraal Kindcentrum, waar kinderen van 0 tot en met 12 jaar hun journey of learning kunnen maken.

De Johan Willem Frisoschool staat in een krappe jarendertigwijk, zoals directeur Hans Greidanus van PCBO Leeuwarden e.o. het uitdrukt. ‘Het leerlingenaantal groeit, maar er is geen ruimte om bij te bouwen, zelfs niet om noodlokalen neer te zetten.’ Om de verwachte groei richting 330-350 kinderen op te vangen, was er in 2014 eigenlijk maar één mogelijkheid: de kerk kopen die de Protestantse Gemeente Leeuwarden - Huizum kort daarvoor had afgestoten.

Licht, lucht en ruimte

Architect Onix uit Groningen werkte de gedachte omtrent “de ontdekkingsreis die leren is” uit door het complex zo in te delen, dat kinderen naarmate ze ouder worden, letterlijk steeds hogerop komen. De kleintjes gaan naar Sinne Kinderopvang of naar de kleuterklassen op de begane grond van de oude school, de middenbouw zit op de eerste verdieping en de oudste kinderen steken door naar de nieuwe lokalen in de kerk, die op twee plaatsen toegankelijk is. De route “bovenlangs” leidt door een kas op het dak van de school, waar de kinderen allerlei groenprojecten kunnen doen, en gaat via een galerij en een grote houten trap weer naar beneden. ‘Die trap kan ook als podium of juist als tribune dienst doen’, legt Greidanus uit. ‘In de kerk is heel veel larixhout gebruikt, het is allemaal heel wit en licht gehouden, waardoor je een ruimtelijke uitstraling krijgt.’ In het kerkgebouw bevinden zich behalve drie leslokalen ook een speellokaal en een multifunctionele ruimte. Door het directiekantoortje en de personeelskamer ook in de kerk te plaatsen, ontstond in de school ruimte voor de kinderopvang. ‘We waren meteen enorm enthousiast over het ontwerp, maar dat het in het echt ook zo mooi uitpakt, is helemaal fantastisch’, vindt Greidanus. ‘Onix wist de wens van de school goed te vertalen in het project: meer licht, lucht en ruimte.’

Foto's Ruben van Vliet

Veiligheid

Hij is mede zo enthousiast omdat ook de uitvoeringsfase tot ieders tevredenheid verliep. Bouwbedrijf Lont won de aanbesteding op basis van een combinatie van de prijs en het plan van aanpak, waarin het bedrijf uit Sint Annaparochie nadrukkelijk het kind centraal stelde. Projectleider Evert-Jan Broersma: ‘Dat probeerden we enerzijds te doen op gebied van veiligheid – de bouwplaats goed afschermen van waar kinderen kunnen komen, extra toezichthouders als er bijvoorbeeld betonwagens kwamen – anderzijds wat de logistiek betreft: de school draaide gewoon door, dus we hebben het werk opgeknipt in vijf fasen, met enkele verhuizingen ertussen. In de vakanties probeerden we de grote halen te maken: de doorbraken en andere werkzaamheden die veel lawaai gaven.’

Risicovol bouwen

Voor Broersma vielen de werkzaamheden in de bestaande school wel mee: ‘De indeling is wat veranderd, de lokalen hebben nieuwe vloeren en plafonds gekregen en een nieuw ven-tilatiesysteem, zodat ze nu voldoen aan Frisse School klasse B.’ De grote uitdaging zat in de kerk, die aan de buitenkant intact bleef, maar binnen geheel werd gestript en uitgegraven. ‘Daarna kwam er een nieuwe fundering van trillingsarme palen in combinatie met trillingsmetingen, een vrijdragende betonvloer eroverheen en daarop een nieuwe staalconstructie met verdiepingsvloeren, die ook de functie heeft overgenomen van de trekstangen die het dak bij elkaar hielden. Voor een groot gedeelte is het dus een doos- in doosconstructie.’ Belangrijk was om de gevlinderde betonvloer niet te beschadigen tijdens het naar binnen rollen van de stalen elementen, omdat die in de meeste ruimtes gewoon in het zicht zou blijven. ‘De combinatie van licht hout en beton pakt heel mooi uit, maar het was wel risicovol bouwen.’

Nieuwe mogelijkheden

De gebruikers waren tijdens het hele proces in the lead

‘De gebruikers waren tijdens het hele proces in the lead’, benadrukt Hofstee. ‘Wij pakten al het praktische werk op, maar er is geen Sweco-gebouw neergezet. En ook de architect heeft weliswaar zijn artistieke ruimte gekregen, maar tegelijkertijd moest hij wel iets ontwerpen dat echt aan de wensen van de gebruikers voldoet.’ Of dat ook zo uitpakt moet de tijd uitwijzen – het gebouw werd in april opgeleverd en na de zomervakantie volgt de officiële opening – maar Hans Greidanus heeft er alvast alle vertrouwen in. ‘Bijvoorbeeld zo’n kas, en zo’n cultuurruimte: die bieden voor het onderwijs precies van die mooie mogelijkheden die er eerst niet waren. De journey of learning van ontdekken en leren wordt nu echt heel mooi beleefd.’

Bouwinfo

Opdrachtgever: PCBO Leeuwarden Leeuwarden
Architect: Onix NL Groningen
Directievoering: Sweco Nederland Groningen
Adviseur installatie: Sweco Nederland, Groningen
Constructeur: Sweco Nederland, Groningen
Aannemer: Bouwbedrijf Lont, Sint Annaparochie
Installateur E&W: Bouma technisch Installatiebedrijf Sumar

Levering en montage hang- & sluitwerk en stompe binnendeuren: BPZ Tynaarlo
Levering en montage van plafonds en wanden: Plaveka Interieurs Sint Annaparochie
Staalwandconstructie: Konstruktiebedrijf Visser Veenwouden

BRON: Bouwen in het Noorden