Modern maar toch aansluiting bij de buurt
Je hebt ook een verantwoordelijkheid voor de openbare ruimte.

Op het terrein van de Michaëlschool in Leeuwarden ontwikkelde en bouwde Bouwbedrijf Lont een project met elf energiezuinige woningen. Architect Bart Zantman maakte een ontwerp voor eigentijdse huizen, die passen in het straatbeeld van de oude stadswijk.

‘Je hebt niet alleen een rol richting de potentiële koper, maar ook een verantwoordelijkheid voor de openbare ruimte. Een project moet passen in de buurt: er wonen wel mensen tegenover’, zegt architect Bart Zantman.

Aansluiten bij wat er al is

Toen ontwikkelaar Romke Hekstra van Bouwbedrijf Lont bij Achterbosch Zantman architecten kwam om te praten over woningbouw op het terrein van de Michaëlschool aan de Emmanuel Murandstraat en de Nieuwe Schrans in Leeuwarden, was voor Zantman al snel duidelijk dat hij geen ‘megalomane abstracte doosjes’ zou neerzetten. ‘We vonden dat we bij een binnenstedelijk project als dit wat terughoudend moesten zijn. Iets neerzetten dat wel duidelijk van deze tijd is, maar dat tegelijk aansluit bij de schaal, het lijnenspel, de materialen van wat er al is.’

Schoolvoorbeeld van samenwerking

Bouwbedrijf Lont was door de gemeente Leeuwarden eigenlijk benaderd om te kijken of het oude schoolgebouw - de vrije school had elders nieuwbouw gekregen - een herbestemming kon krijgen. ‘Maar het gebouw was op. Dus hebben we onderzocht wat een passende herbestemming zou zijn, met als resultaat vier geschakelde woningen aan de Murandstraat en zeven om de hoek aan de Nieuwe Schrans. Met alle medewerking van de gemeente overigens: dit is echt een schoolvoorbeeld van hoe je samen een binnenstedelijke locatie heel snel weer goed kunt invullen.’ Zantman: ‘We kwamen al snel tot de conclusie dat we aansluiting wilden zoeken bij de bestaande woningen. De straat weer afmaken, nu er zo’n groot gat in was gevallen.’ Veel onderzoek naar de historie van de wijk vlak achter het spoor en na ‘heel wat rondjes fietsen’ kwam hij tot elf woningen van twee etages in ongeveer dezelfde gemêleerde baksteen als de buurhuizen, ongeveer even groot, met hetzelfde ritme van deuren en ramen. ‘Het horizontale lijnenspel heb ik niet laten terugkomen door een letterlijke herhaling van gestukadoorde witte banden in de gevels, maar door een rijkere detaillering van het metselwerk.’ De architect zorgde voor individualiteit van de huizen door de dakrand steeds op de erfgrens te onderbreken, en daar de inpandige regenpijpen te plannen. ‘De huizen hebben ook elk een andere voordeur: een speelse vooruitwijzing naar de buurt, waar de huizen die ooit allemaal hetzelfde waren, door de jaren heen hun eigen accenten hebben gekregen.’

Kopers willen zolder

Hekstra had verwacht dat de huizen vrij snel van de hand zouden gaan: ‘De locatie was perfect voor woningbouw, vooral omdat er heel veel voorzieningen dichtbij zijn. Ook omdat je dicht bij de binnenstad zit, maar toch de ruimte hebt - voor je auto bijvoorbeeld.’ De belangstelling bleef echter achter en uit marktconsultatie bleek waarom: potentiële kopers wilden liever een volledige eengezinswoning, met een zolder in plaats van een plat dak. ‘Dat is haast iets psychologisch’, denkt Zantman. ‘Er was voorzien in bergruimte op de begane grond, en toch heeft men meer behoefte aan een zolder.’ Die liet zich echter niet zomaar op de bedachte huizen plakken. ‘Het straatbeeld moet wel in verhouding blijven. Maar goed: daar zijn we een paar dagen mee aan de gang gegaan, en uiteindelijk zijn we tot een heel mooie oplossing gekomen.’ De zolderetages hebben een plat dak over met antracietkleurige keramische pannen gedekte, schuin oplopende wanden, met een kleine dakkapel in het midden, direct in de goot. In deze vorm waren de huizen in korte tijd verkocht.

Korte bouwtijd

Ik wil de gemeente een pluim geven voor alle medewerking.

Lont kon dus aan het bouwen. Hekstra: ‘We hebben zo veel mogelijk in prefab voorbereid: eigenlijk zijn alleen het buitenmetselwerk en de dakpannen ter plaatse gedaan. Inclusief de sloop van de school en het grondwerk zijn we hooguit 3,5 maand aan de gang geweest. In die periode kwam het vooral aan op goede communicatie met de buurt over wanneer er geluids- of verkeersoverlast zou zijn. ‘We konden wel een gedeelte van de openbare parkeerplaats gebruiken, maar niet op tijden dat de winkels aan de Schrans bevoorraad werden. We moesten onze aan- en afvoer dus heel goed inplannen.’

Energiezuinig

Lont stak - ook in zijn verkoopstrategie - in op energiezuinigheid voor de woningen. Ron Sikma van Sikma Installatie in Sneek somt op hoe dat aangepakt is: ‘HR-ketels met vloerverwarming op de begane grond, zodat je met lage temperaturen kunt werken terwijl het toch behaaglijk wordt, CO2-vraaggestuurde ventilatie en standaard twee zonnepanelen op het dak. Als optie konden de kopers ook zes of acht panelen laten installeren.’ Er zijn geen opzienbarende innovaties toegepast, aldus de installateur, of het moeten de ventilatiekanaalbuizen van Dyca Air zijn: ‘Die zijn van kunststof en dus flexibeler dan die van aluminium. Ze zijn ook stiller, en ze laten zich sneller monteren.’

Als optie konden de kopers ook zes of acht panelen laten installeren.

Hekstra, Sikma en Zantman blikken terug op een voorspoedig verlopen samenwerking. ‘Je pikt altijd wel wat leerpunten op uit de evaluatie, maar het was een kort gesprek’, zegt Hekstra. ‘Het ging gewoon heel goed, ook al in het voortraject. Daarvoor wil ik de gemeente een pluim geven: die verleende alle medewerking bij de aankoop, de planvorming, het vergunningentraject, echt een proactieve houding om dit hoekje stad zo snel mogelijk weer mooi in te vullen.’

Bouwteamleden

Architect: Achterbosch Zantman architecten, Leeuwarden
Constructeur: Jansen Wesselink, Drachten
Ontwikkelaar & Aannemer: Bouwbedrijf Lont, Sint Annaparochie
Installaties: Sikma Installatie, Sneek

Onderaannemers en leveranciers
Cementdekvloeren, stukadoorswerk en spackspuitwerk: Afbouw Perdok, Groningen | Metselmortel: Remix Droge Mortel, Borger

Kopersbegeleiding hoort bij nieuwbouw

Lees meer

22 recreatie-woningen Waterpark Snekermeer
Deze nieuwe woningen bieden alle gelegenheid om te genieten van een fijne vakantie of lang weekend aan één van de mooiste Friese meren.